Lezingencyclus Kunst Historische Salon seizoen 2009/2010
13 oktober 2009: De wereld van Anton Mauve
door Karin Haanappel, kunsthistorica
Teylers Museum en Singer Laren organiseren van 18 september 2009 t/m 17 januari 2010 in een unieke samenwerking de grootste overzichtstentoonstelling ooit rond het werk van de schilder Anton Mauve (1838-1888). Mondaine strandtaferelen en oer-Hollandse weilanden. Maar ook stoere vissersboten en uitgestrekte heidevelden, en portretten van mensen en dieren. Het is een greep uit het rijk gevarieerde oeuvre van Anton Mauve, een van de belangrijkste schilders van de Haagse School. De ‘Meester van het zilveren licht’, zo staat de neef en leermeester van Vincent van Gogh bekend. Hij is ook de man die het Gooi tot ‘het land van Mauve’ maakte.
De ontwikkeling van Anton Mauve kent zoveel onverwachte wendingen, zijn oeuvre is zo uitgebreid en zijn invloed op het 19de-eeuwse Nederlandse kunstleven zo groot, dat een expositie in één museum niet haalbaar leek. Teylers Museum en Singer Laren slaan nu de handen ineen: samen organiseren ze één tentoonstelling op twee locaties.
Karin Haanappel verzorgt voor Singer Laren de introductielezing van de Mauve-tentoonstelling en uiteraard geeft zij deze lezing ook voor de Kunst Historische Salon.
10 november 2009: Het mooiste handschrift uit de middeleeuwen: het getijdenboek van Katharina van Kleef (ca. 1440)
door Ruud Priem, kunsthistoricus & conservator Museum het Valkhof
Museum het Valkhof in Nijmegen presenteert van 10 oktober 2009 t/m 3 januari 2010 de internationale bruiklenententoonstelling “De wereld van Katherina”. Na “de gebroeders van Limburg” in 2005, is nu het belangrijkste vijftiende-eeuwse manuscript uit de Noordelijke Nederlanden te zien: het Getijdenboek van Katherina van Kleef (ca. 1440). Dit topstuk uit de collectie van The Morgan Library & Museum in New York wordt eenmalig uit elkaar genomen, zodat circa 100 bladen uit dit anonieme meesterwerk in Nijmegen ieder afzonderlijke getoond kunnen worden. De prachtige miniaturen met bijbelse taferelen, heiligen, ambachten, planten en dieren zijn geschilderd door een onbekende meester in opdracht van Katherina van Kleef, hertogin van Gelre (1417-1476). Deze ‘Meester van Katherina van Kleef’ wordt gerekend tot de top van de Noord-Europese boekverluchters uit de vijftiende eeuw. Met oog voor detail creëerde hij een intieme wereld van devotie, demonen en dagelijks leven in de late middeleeuwen. U ziet bijvoorbeeld de heilige familie aan het werk en boosaardige duivels in een hellemond. De tentoonstelling biedt naast de miniaturen ook een kijkje in het dagelijks leven van Katherina van Kleef op de Nijmeegse Valkhofburcht. Zo ziet u uiterst zorgvuldig gemaakte reconstructies van middeleeuwse kledij en de zogenaamde keukenboeken van Katherina, waarin allerlei wetenswaardigheden over de alledaagse uitgaven van de hertogin van Gelre zijn te vinden.
Ruud Priem zal in de Kunst Historische Salon uitvoerig verslag doen van deze unieke tentoonstelling, waarvan hij de verantwoordelijk conservator en mede-samensteller is.
2 februari 2010: Wenen en het fin-de-siècle
door Martine Kouwenhoven, literatuur - en theaterwetenschapper, socioloog, tolk & vertaler
Weinig periodes zijn vanuit cultureel opzicht zo boeiend als Wenen in het fin-de-siècle. In de beroemde Kaffeehäuser ontmoetten schrijvers, schilders, psychologen, filosofen en muzen elkaar. In deze lezing arrangeren we een ontmoeting met een aantal van deze “Wiener”. Freud met zijn baanbrekende gedachten over seksualiteit in het preutse Wenen. Weininger, een geniale jongeman en rabiate vrouwenhater die een enorme invloed had. Schnitzler, die andere psychiater die zulke schokkende toneelstukken schreef en Zweig, Europeaan avant-la-lettre en auteur van een aantal schitterende werken. Deze “Wiener” beïnvloedden elkaar allemaal. Tijdens de lezing laten we ons terugvoeren naar de tijd van de Sachertorte, ruisende baljurken, roddels en geleerde heren. We zien ook welke invloed Wenen heeft gehad op onze Westerse cultuur op het gebied van literatuur, kunst, het beeld van de vrouw enz.
Martine Kouwenhoven is als socioloog en specialist in de Germaanse taal & cultuur helemaal thuis in het fin-de-siècle tijdperk en zal ons meenemen naar het bruisende Wenen........
16 maart 2010: Alma Mahler, een gouden godin……
door Karin Haanappel, kunsthistorica
In navolging van de lezing over Wenen in het fin-de-siècle staat dit keer een Weense dame centraal. Voor veel mannen is Alma Mahler (1879-1964) een Muze geweest. Zij inspireerde de componist Gustav Mahler met wie zij trouwde en voor wie zij haar eigen talenten en creativiteit opofferde. Toen ze in contact kwam met Bauhaus-architekt Walter Gropius werd hij hopeloos verliefd op haar en na de dood van Gustav trouwde ze met hem. Ondertussen had ze een relatie gehad met de schilder Oskar Kokoschka; hij maakte voor haar een serie van de mooiste liefdesbrieven in de geschiedenis en schitterende expressionistische schilderijen zoals zijn meesterwerk Die Windsbraut. Na haar scheiding van Gropius trouwde ze met "zielsverwant" schrijver Franz Werfel. Haar hele leven was ze voor al deze mannen een Muze geweest waarbij er weinig plaats was voor haar eigen persoonlijkheid. Alma Mahler is een voorbeeld van een gouden godin, een vrouw die onder haar glanzende oppervlakte eigenlijk kookt van woede om het offer van haar eigen talenten. In deze lezing zal Karin Haanappel ons laten ontdekken wie Alma Mahler was en wat haar bezielde........
18 mei 2010: Berthe Morisot, een vrouwelijke impressionist
door Karin Haanappel, kunsthistorica
Berthe Morisot, geboren in 1841 op het Franse platteland werd schilderes van beroep en maakte vervolgens deel uit van de groep Impressionisten. Samen met o.a. Monet, Renoir, Degas exposeerde zij op tentoonstellingen en kreeg bovendien gunstige kritieken van de pers. Een niet alledaagse bezigheid voor een vrouw in de 19e eeuw maar Berthe Morisot wist in de schilderswereld carrière te maken. In deze lezing zullen we het leven en oeuvre van deze kunstenares onder de loep nemen. Haar schilderijen vertellen over de tijd waarin zij leefde en tonen sfeervolle plaatjes uit de 2e helft van de 19e eeuw. Haar correspondentie brengt ons nog een stapje dichter bij de persoon Berthe en we zullen ervaren wie zij was en wat zij wilde: een schilderes zijn boven alles! En het lukte haar temidden van een mannenwereld. In deze lezing zal Karin Haanappel ons de impressionistische wereld van Berthe Morisot tonen.
8 juni 2010: Tamara de Lempicka, femme fatale van de Art Deco
door Karin Haanappel, kunsthistorica
Tamara de Lempicka (1898-1980) wordt wel gezien als hét gezicht van de Art Deco periode. Ze is ook de enige in the roaring twenties & the dirty thirties die op een zeer decoratieve wijze een perfecte combinatie weet te maken van het kubisme en het classicisme. Haar werk werd hoog gewaardeerd in de High Society en ze had talrijke opdrachtgevers binnen de Franse decadente “Chiques”. Haar persoonlijke leven wist ze in lijn te brengen met de idealen van de jaren’20 en daarmee ontwikkelde ze een eigen levensstijl die voor velen toonaangevend werd. Haar ambities waren groot, zowel creatief als sociaal-maatschappelijk.
Tamara de Lempicka was en is nog steeds een legende en daar heeft ze zelf een grote rol in gespeeld. Haar leven is een mysterie en staat vol met tegenstrijdigheden. In deze lezing zal Karin Haanappel proberen een tipje van de sluier op te lichten om de vrouw en kunstenares achter Tamara de Lempicka te ontdekken.
Omdat 8 juni de laatste lezing van het seizoen is, zal deze avond op een feestelijke wijze worden afgesloten. Aan het eind van de lezing zal kunstenares & ontwerpster Stefanie van Keijsteren laten zien hoe zij op de Academie al geïnspireerd werd door Tamara de Lempicka. Daarnaast toont zij ons de nieuwste ontwerpen "made by RenS". Vervolgens zal de avond in de geest van the roaring twenties staan, we zullen het glas heffen, een hapje eten en wie wil kan een poging wagen om de “The Charlston” te dansen…….