Herstory of Art, mijn onderzoek naar een vrouwelijke kunstgeschiedenis
Het was januari 1990 en ik volgde mijn allereerste vak kunstgeschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Het was een inleiding in de geschiedenis der kunsten aan de hand van "The Story of Art" van Gombrich. Ik was meteen verkocht - kunstgeschiedenis is het mooiste vak ter wereld!
Een ding hield me echter wel bezig, temidden van al die prachtige kunstwerken en gebouwen kwamen namen voor van vele kunstenaars maar kunstenaressen werden er niet genoemd. Waarom? Waren die er niet geweest? Afbeeldingen met veelal naakte vrouwen kwam ik regelmatig tegen in de college's maar waar bleven toch die vrouwelijke kunstenaars?
Bij navraag kreeg ik te horen dat er wel een specialisatie "Vrouwenstudies" was maar dat was niet wat ik zocht. Ik wilde een kunstgeschiedenis van mannen en vrouwen! Dus ik ging op zoek en kwam erachter dat er in de jaren '70 in navolging van de feministische golfbewegingen vooral in Amerika veel was gebeurd op het gebied van een "feministische kunstgeschiedenis". Baanbrekend was het onderzoek van Linda Nochlin "Why have there been no great women artists". Dit leidde tot nieuwe ontwikkelingen in het denken en schrijven over vrouwen en kunst. De vrouwelijke kunstgeschiedenis werd langzaam ontdekt maar bleek verrassend omvangrijk te zijn.
In 1993 was ik op zoek naar een afstudeeronderwerp en voor mij stond een ding vast, ik zou afstuderen op een vrouwelijke kunstenaar. In Parijs kwam ik in aanraking met het werk van de beeldhouwster Camille Claudel en raakte helemaal gefascineerd door haar beelden. Zij was de leerlinge, muze en rechterhand van Rodin geweest, ze hadden een gepassioneerde relatie gehad totdat zij na 10 jaar hem verliet om eindelijk eens haar eigen sculpturen te kunnen creëren. Rodin kon haar niet loslaten, zijn inspiratie was verloren zonder zijn muze. Hij bleef haar vragen terug te komen. Zij raakte van zichzelf verwijderd en kwam in een psychose terecht. Haar familie sloot haar op en de laatste 30 jaar van haar leven bracht ze door in een eenzame isolatie.......
In 1994 studeerde ik af in Kunstgeschiedenis en Algemene Letteren met de scriptie "Camille Claudel, l'or qu'elle trouve....". En ik was vastbesloten me verder te verdiepen in Camille Claudel en de tijd waarin zij leefde om nog eens een boek te schrijven over het leven en oeuvre van deze beeldhouwster. Maar eerst een overzichtsboek van de vrouwelijke kunstgeschiedenis.....
Vrouwelijke kunstenaars zijn nog steeds een hiaat in de kunstgeschiedenis dat naar mijn idee opgevuld dient te worden. Door de eeuwen heen hebben zowel mannen als vrouwen kunst gemaakt, echter op het moment dat de kunstgeschiedenis beschreven wordt in de 19e eeuw, worden alleen mannen naar voren gebracht. Dit is zeer typerend voor de tijdgeest van de 19e eeuw maar heden ten dage achterhaald. Zeker na de feministische golfbewegingen van de jaren’60 en '70 is er een groeiende belangstelling voor de positie van vrouwen waar te nemen en zo ook voor vrouwelijke kunstenaars. Toch zijn nog lang niet alle vrouwelijke kunstenaars van de afgelopen eeuwen voldoende belicht en zo ontstond mijn plan om een overzichtsboek te gaan schrijven. In de afgelopen jaren heb ik veel literatuur verzameld en doorgelezen, veel vrouwelijke kunstenaars geïntroduceerd in mijn cursussen en lezingen. Nu is de tijd aangebroken al deze informatie op een overzichtelijke manier te presenteren. Het wordt een boek dat leest als "Haar Verhaal van de Kunst"......
Karin Haanappel, zomer 2009
Instituut voor Vrouwelijke Kunstgeschiedenis
www.vrouwelijkekunstgeschiedenis.nl
www.camille-claudel.nl
Om de ontwikkelingen te volgen rondom het schrijfproces van 'Herstory of Art' zie mijn weblog: www.herstoryofart.wordpress.com
Facebook pagina: www.facebook.com/herstoryofart
Twitter: www.twitter.com/herstoryofart